กำเนิดผีเสื้อสมุทร

      ชาติปางก่อนนั้น นางผีเสื้อเป็นหินอยู่ใต้ท้องสมุทร   ได้พรพิเศษให้ถอดดวงใจเก็บไว้ในแท่งศิลาได้   ด้วยนางกำเริบในอิทธิฤทธิ์ของตนจึงหารเื่องต่อสู้กับพระเพลิง เป็นผลให้โดนไฟกรดเผาร่างจนกลายเป็นจุณ   ต่อมาดวงใจหินนั้นก็งอกออกมากลายเป็นผีเสื้อสมุทร

วิเคราะห์ลักษณะพฤติกรรมของผีเสื้อสมุทร

            นางผีเสื้อสมุทรมีหน้าอัปลักษณ์ รูปร่างสูงใหญ่ อ้วน ดำ นมยานและกักขฬะ คงไม่น่าพิสมัยเท่าไรนัก ทั้งพระอภัยมณีและสินสมุทรผู้เป็นสามีและลูกแท้ ๆ ยังรังเกียจเมื่อเห็นตัวตนที่แท้จริงของนาง หลายคนมองว่านางผีเสื้อสมุทรเป็นนางยักษ์ มีนิสัยโหดร้ายทารุณแล้วยังไม่เจียมเนื้อเจียมตัวไปหลงรักพระอภัยมณี ซ้ำยังกักขังหน่วงเหนี่ยวพระอภัยมณีให้เป็นสามีของนางจนมีลูกด้วยกัน และเมื่อพระอภัยมณีหนีไปนางก็โมโหร้าย พาลไล่ฆ่าสัตว์น้ำในทะเล ที่ไม่รู้อีโหน่อีเหน่ และร่มเรือที่มีผู้โดยสารอยู่ทั้งลำ ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน บางคนถึงกับกล่าวว่านางผีเสื้อสมุทรหลงในรูปกายภายนอกของพระอภัยมณี ไม่ได้มีความรักที่แท้จริงแต่อย่างใด จากภาพพจน์เหล่านี้ทำให้ผีเสื้อสมุทรกลายเป็นสัญลักษณ์ของผู้หญิงที่อัปลักษณ์และใจร้าย ไร้ความปรานีเสมอมา

            แต่หากมามองให้ลึกซึ้งถึงจิตใจของนางผีเสื้อสมุทรแล้ว นางก็เป็นเพียงผู้หญิงคนหนึ่ง ที่มีชีวิตเปล่าเปลี่ยว อ้างว้างไม่เคยพบชายใด อีกทั้งรูปร่างหน้าตาอัปลักษณ์จะมีใครมาเหลียวแล แต่เมื่อนางได้มาพบพระอภัยมณี ก็เกิดความรักครั้งแรกขึ้น และต้องการสร้างครอบครัวร่วมกันอย่างที่ผู้หญิงทั่วไปใฝ่ฝัน    นางรู้ตัวว่าเพราะรูปร่างหน้าตาของนาง   คงไม่มีทางที่พระอภัยมณีจะหันมาสนใจนางเป็นแน่แท้ แต่ด้วยความหลงอย่างหน้ามืดตามัว นางจึงตัดสินใจลักพาตัวพระอภัยมณีไปด้วยความหวังว่าเมื่ออยู่ด้วยกันนาน ๆ พระอภัยมณีจะหลงรักนางเอง นางทำทุกอย่างเพื่อให้พระอภัยมณีพอใจ ทั้งแปลงกายเป็นสาวงามเวลาที่อยู่กับพระอภัยมณี หาอาหารมาปรนเปรอมิได้ขาด นางทำหน้าที่ภรรยาและแม่ที่ดีมาโดยตลอด นางเคารพ ให้เกียรติ และเชื่อใจสามีจนในตอนท้ายแม้แต่พระอภัยมณีเองก็ยอมรับว่านางทำหน้าที่ภรรยาได้ไม่ขาดตกบกพร่อง