การศึกษาประวัติศาสตร์ไทยและการใช้หลักฐาน

รูปภาพของ snsroot
การศึกษาประวัติศาสตร์ไทยและการใช้หลักฐาน

ที่มา : ภาพถ่ายระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดา โดยครูรุจน์ หาเรือนทรง
การศึกษาประวัติศาสตร์ไทยสมัยก่อนรัชกาลที่ 4และการใช้หลักฐานประวัติศาสตร์


1. แนวทางการเขียนประวัติศาสตร์แบบตำนานและการใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์
ตำนาน – อยู่ในรูปของมุขปาฐะหรือคำบอกเล่า ไม่ให้ความสำคัญกับการตรวจสอบหลักฐานเพราะเชื่อว่าเป็นเรื่องจริง ตำนานมี 3 ประเภท
1)ตำนานวีรบุรุษหรือบรรพบุรุษ-เล่าเรื่องผู้นำที่ยิ่งใหญ่ในอดีต เพื่อสืบทอดการเคารพนับถือและพีธีกรรมกราบไหว้บูชาบรรพบุรุษหรือวีรบุรุษของคนรุ่นต่อๆไปภายใต้ลัทธิการบูชาบรรพบุรุษ
2)ตำนานเชื้อสายตระกูลผู้นำหรือวงศ์ตระกูล- การลำดับเชื้อสายตระกูลเพื่อยืนยันสิทธิในทรัพย์สิน สถานะทางสังคมและการเมืองของตระกูล “การสร้างบ้านแปงเมือง”
3)ตำนานประวัติศาสตร์สากลของพระพุทธศาสนา-แนวคิดที่ว่า “ทุกสรรพสิ่งอยู่ในกฎธรรมชาติ 3 ประการ คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา กระบานการทางประวัติศาสตร์ดำเนินจากอดีต ปัจจุบัน อนาคตไปตามธรรมชาติไม่มีผู้ใดกำหนด” ลักษณะสำคัญ คือ
-ไม่มีจุดเริ่มต้นและไม่มีจุดสิ้นสุด วีถีประวัติศาสตร์เป็นไปตามธรรมชาติ
-แกนกลางคือจักรพรรดิราชหรือธรรมราชา (พระโพธิสัตว์)เป็นผู้มีบทบาทในการจรรโลงโลกในอยู่ในธรรม
-กำหนดช่วงเวลาเฉพาะในสมัยพระพุทธเจ้าสมณโคดม
-มีความสัมพันธ์ระหว่างกษัตริย์กับพุทธศาสนา กล่าวถึงกษัตริย์ในอาณาจักรต่างๆ ในโลก ที่ให้การอุปถัมภ์พุทธศาสนา
*ส่วนที่คล้ากันของตำนานทั้ง 3 ประเภทคือ เป็นเรื่องเล่า มีกษัตริย์เป็นศูนย์กลาง

2. แนวทางการเขียนประวัติศาสตร์แบบพระราชพงศาวดารและการใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์

พระราชพงศาวดาร-กรอบแนว “ความคิด”แบบตำนานเชื้อสายตระกูลผู้นำเกิดในสมัยอยุธยา + ตำนานประวัติศาสตร์สากลของพระพุทธศาสนา + แนวคิดเกี่ยวกับกษัตริย์ของอยุธยาเอง
1) หลักฐาน
-หลักฐานในการเขียน ได้แก่ เอกสารราชการ เช่น กฎหมาย จดหมายเหตุ จดหมายรายวันทัพ ปูมโหร
-จดหมายเหตุ คือ บันทึกเหตุการณ์ที่ล่วงไปแล้ว โดยเหตุการณ์ที่บันทึกนั้นมักจะเป็นเหตุการณ์เดียว
-ปูมโหร บันทึกเหตุการณ์ที่พวกโหรจดบันทึกไว้ในเวลาที่เกิดเหตุการณ์หนึ่งๆในทันที
2) วิธีการใช้หลักฐานและการเขียน
-เริ่มมีการตรวจสอบหลักฐานในสมัยรัตนโกสินทร์ เพราะมีการค้ากว้างขวางจำเป็นต้องอาศัยประสบการณ์จริงในการอธิบายประวัติศาสตร์(ไม่ใช้อธิบายตามกฎธรรมชาติของศาสนาพุทธ)
-เน้นความเป็นราชาธิราช ของกษัตริย์ไทย เน้นเรื่องเฉพาะกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยาตามลำดับรัชกาล

การศึกษาประวัติศาสตร์ตั้งแต่สมัยรัชการที่ 4 ถึงสิ้นสงครามโลกครั้งที่ 2 และการใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์

1. ความเปลี่ยนแปลงทางภูมิปัญญาที่มีผลต่อวิธีการใช้หลักฐาน
1.1 สาเหตุการเปลี่ยนแปลงทางภูมิปัญญา “มนุษย์เป็นผู้กำหนดวิถีประวัติศาสตร์”
- การขยายตัวของการค้าและการผลิตเพื่อขาย ทำให้ผู้ประกอบการอันได้แก่ชนชั้นสูงให้ความสำคัญกับการสะสมทรัพย์สินเงินทอง แสวงหาความสุขและความสำเร็จทางโลก เป้าหมายชีวิตตามคติพระพุทธศาสนา ได้แก่ การเกิดในสวรรค์หรือการบรรลุนิพพานลดความสำคัญลง ให้ความสำคัญกับชีวิตมนุษย์มากขึ้น โดยเชื่อว่ามนุษย์มีศักยภาพและความสามารถไม่จำเป็นต้องพึ่งพาอำนาจเหนือธรรมชาติ
1.2 การให้ความสำคัญกับหลักฐาน
-เน้นให้ความสำคัญแก่ความจริงตามประสบการณ์
-ตรวจสอบหลักฐานว่า เรื่องใดเป็นเรื่องจริง-เท็จ ตามมาตรฐานของความจริง จะต้องผ่านการพิสูจน์จนประจักษ์ได้ด้วยประสบการณ์มนุษย์
-นำวิธีทางวิทยาศาสตร์ของมิชชันนารีเข้ามาพิสูจน์
-แสวงหาข้อมูลใหม่
2.ความเปลี่ยนแปลงทางภูมิปัญญาที่มีผลต่อวิธีการเขียนประวัติศาสตร์
1) ความเปลี่ยนแปลงของความคิดทางเวลา
-สมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้นเชื่อว่าต้นอยู่ในโลกที่กำลังเสื่อม แต่การให้ความสำคัญตามประสบการณ์จริง เชื่อว่าสังคมเจริญขึ้น เพราะความคิดและการกระทำของมนุษย์ไม่ใช่เสื่อมลง
2)ความคิดเกี่ยวกับกษัตริย์และรัฐ
- รัฐ : มีขอบเขตที่แน่นนอน ประชาชนทั้งหลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของรัฐ
- กษัตริย์ : มิได้เห็นว่ามนุษย์ทุกคนมีบทบาทร่วมกันในการกำหนดวิถีประวัติศาสตร์ แต่เชื่อว่ากษัตริย์เป็นผู้เดียวที่กำหนดวิถีประวัติศาสตร์อย่างแท้จริง
3) แนวการเขียน
-แนวการเขียนประวัติศาสตร์ชาติไทย เน้นอดีตที่มีความเจริญรุ่งเรืองเป็นเวลายาวนานของชาติไทย
-เห็นว่าประวัติศาสตร์ชาติไทยไม่ได้เริ่มที่อยุธยา แต่มีมาก่อนหน้านี้
-ลักษณะสำคัญคือการอธิบายสาเหตุและผลกระทบ กษัตริย์เป็นผู้กำหนดวิถีประวัติศาสตร์
*ในที่สุดเกิดความสำนึกในเรื่องเชื้อชาติ ซึ่งเป็นผลรวมของทุกสิ่งและทุกคนในรัฐ

3. แนวการเขียนประวัติศาสตร์ชาติไทย
มีการใช้หลักฐานอย่างกว้างขวาง และหลักฐานใหม่ เช่น จารึก โบราณสถาน เอกสารชาวต่างชาติ แต่ไม่เคร่งครัดต่อการตรวจสอบและประคุณค่า เพราะ
1)ผู้ศึกษาไม่ใช่นักประวัติศาสตร์อาชีพแต่เป็นนักปกครอง เช่น กรมพระยาดำรงฯ
2)มีจุดมุ่งหมายอยู่ที่การยืนยันและเสริมสร้างความชอบธรรมให้กษัตริย์ทำให้เกิดการเลือกสรรหลักฐานที่มีขอบเขตของจุดมุ่งหมายดังกล่าว

ที่มา : ครูรุจน์ หาเรือนทรง สรุปจากเอกสารประกอบการสอนชุดวิชาประวัติศาสตร์ไทย - 10201 (มสธ)

 

สร้างโดย: 
ครูรุจน์ หาเรือนทรง

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 15 คน กำลังออนไลน์