ประเพณีท้องถิ่นล้านนา

รูปภาพของ surapong2520

ประเพณีขึ้นท้าวทั้ง 4
พิธีกรรมขึ้นท้าวทั้ง 4  ของผู้เฒ่าผู้แก่ชุมชนในภาคเหนือหรือท้องถิ่นล้าน เป็นความเชื่อทางด้านจิตใจที่ว่า หากบ้านใดทำพิธีขึ้นท้าวทั้ง 4 แล้ว เชื่อว่าท้าวจตุโลกบาล ซึ่งเป็นเทพรักษาทิศทั้ง 4 ทิศ จะลงมาปกปักรักษาให้เจ้าของบ้าน หรือเยาวชนไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด เนื่องจากเกรงว่าหากไม่ปฏิบัติในสิ่งไม่ดี จะส่งผลเสียต่อตนเอง
พิธีขึ้นท้าวทั้ง 4 นี้ เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน หากบ้านใดจะประกอบพิธี เพื่อนบ้านก็จะมาช่วยจัดเตรียมเครื่องประกอบพิธี ที่มีทั้งอาหารคาคาวหวาน ผลไม้ ตุง ข้าวตอกดอกไม้ และอื่นๆ แต่ละชนิดต้องมีครบ 4 อย่าง     
ประเพณีการขึ้นท้าวทั้ง 4  นั้น  นับถือและนิยมกันมาแต่โบราณกาลแล้ว  ผู้เขียนเห็นว่าเป็นประเพณีอันดีงามอย่างหนึ่งที่ควรอนุรักษ์  ซึ่งชาวเหนือเมื่อจะทำการมงคลใด ๆ ก็จะนิยมกันขึ้นท้าวทั้ง  4  เช่น  ฉลองวัดวาอาราม  กินแขก  แต่งงาน  ปลูกสร้างบ้านใหม่ ขึ้นบ้านใหม่  บวชพระเป็กข์ตุและงานประเพณีต่าง ๆ  งานสงกรานต์ เปิดร้านค้าใหม่ เป็นต้น ฯ ก็มักจะขึ้นท้าวทั้ง  4  เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว  ทั้งนี้ก็เพื่อป้องก้นอาเพศเหตุร้าย  อันที่จะเกิดขึ้นในระหว่างงาน แล้วยังให้งานนั้นสำเร็จลุล่วงดังปรารถนาฯ  ท้าวทั้ง  4  จัดว่าเป็นเทวดาจำพวกหนึ่ง  ที่อาราธนามาปกป้องสิ่งอันเลวร้ายทั้งหลายและอันตราย  ที่จะเกิดแก่มนุษย์โลก  คอบรักษาดูแลทุกข์สุขของมนุษย์โลกทั้ง  4  ทิศ
ท้าวทั้ง 4 หรือเรียกว่า ท้าวจตุโลกบาล เป็นเทวดาที่รักษาทุกข์ สุข ของมนุษย์โลกไว้ทั้ง 4 ทิศ และทำหน้าที่ป้องกันอันตรายที่จะเกิดแก่มนุษย์โลกทั้งหลาย ท้าวจตุโลกบาลทั้ง 4 องค์ประกอบด้วย
ท้าวกุเวร หรือบางทีเรียกว่า ท้าวเวสสุวรรณมีหน้าที่รักษาอยู่ทางทิศอุดร (เหนือ) มีพวกยักษ์เป็นบริวาร
ท้าวธตะรัฐ มีหน้าที่รักษาอยู่ทิศบูรพา(ตะวันออก) มีพวกคนธรรพ์เป็นบริวาร
ท้าววิรุฬหก มีหน้าที่รักษาอยู่ทางทิศทักษิณ (ใต้) มีพวกอสูรเป็รบริวาร
ท้าววิรุฬปักข์ มีหน้าที่รักษาอยู่ทางทิศประจิม (ตะวันออก) มีฝูงนาคเป็นบริวาร
ท้าวจตุโลกบาล หรือท้าวทั้ง 4 นี้ มีพระยาอินทาธิราชเป็นประธาน ในการทำพิธีขึ้นท้าวทั้ง 4 มีธรรมเสียมว่า เมื่อจะทำการมงคลต่างๆ เป็นต้นว่า ขึ้นเรือนใหม่  แต่งงาน บวชนาค งานทำบุญปอย และงานประเพณีต่างๆ เช่น งานพิธีสักการบูชาเสาอินทขิล และในเทศกาลตรุษสงกรานต์ ก็มักจะมีการทำพิธีขึ้นท้าวทั้ง 4 เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว
เครื่องพลีกรรม มีขนม ของหวาน คาว บุหรี่ หมาก เมี่ยง กล้วย อ้อย ช่อตุง อย่างละ 4 ธูปเทียน บรรจุลงในสะตวง (กระทง) ที่ทำด้วยหยวกกล้วย ขนาดกว้างประมาณ 1 คืบ นำเอาสะตวงไปวางไว้บนเสาไม้ ซึ่งสมมุติว่าเป็นปราสาทของเทวดาทั้ง 4 ตน ส่วนอันกลางจะสูงกว่าสมมุติว่า เป็นพระยาอินทาธิราชองค์ประมุข สะตวงนี้ จะต้องเตรียมไว้ 5 อัน สำหรับเทวดาและกระทงเล็กอีกองค์หนึ่ง วางไว้ที่ตีนเสาปราสาท สมมุติว่า เป็นแม่ธรณีเจ้าที่ ซึ่งเป็นประจักษ์พยานในการมงคลที่จัดขึ้น  การวางกระทง กระทงที่ปักช่อตุงสีแดงไว้ทางทิศตะวันออก  ช่อตุงสีเหลืองไว้ทางทิศใต้  ช่อตุงสีขาวไว้ทางทิศตะวันตก  ช่อสีดำไว้ทางทิศเหนือ ช่อปลายปราสาทของพยาอินทร์ ช่อตุงสีเขียว แล้วจุดธูปเทียน กล่าวคำเชิญเทวดา
เมื่อมีกิจกรรมต่างๆ บริวารในเทวดาทั้งสี่ เป็นผู้ดูแลสรรพสัตว์มนุษย์โลกทั้งหลาย แต่ละที่แต่ละแห่ง ในวันพระวันศีล มีการสำรวจตรวจสอบในการกระทำความดีของคนทั้งหลาย ที่ประพฤติปฏิบัติ จึงมีพิธีกรรมเช่นนี้เกิดขึ้นมา ถ้าเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนา ท้าวจตุโลกบาลหรือท้าวทั้ง 4 ครั้งเมื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไปแสดงธรรมเทศนาที่ไหน ท้าวทั้ง 4 หรือท้าวจตุโลกบาลนี้ จะต้องไปเป็นผู้ดูแลรักษา ไปเปล่งรัศมีคือความแจ้งสว่าง ณ ที่นั้น แม้กระทั่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้สำเร็จ เป็นสัพพัญญสัมมนาเจ้ามีพราหม์ถวายข้าวมัสธุปายาท ท้าวทั้งสี่ ก็จะได้มาถวายบาตรซึ่งเป็นแก้ว แต่ละองค์นำมาแต่ละทิศ ในเมื่อมาถึงแล้วพระพุทธเจ้าก็ไม่สามารถรับได้ ต้องทำให้บาตรที่ได้รับจากท้าวทั้งสี่เป็นใบเดียว รับอาหารข้าวคือข้าวจตุผง ข้าวจตุก้อน จากพาณิชย์ นี่คือความเป็นไปเป็นมา
ในการทำพิธี จะมี อาจารย์ ประจำหมู่บ้านมาเป็นผู้ทำพิธี มีการอัญเชิญเทวดาก่อน แล้วกล่าวคำโอกาสเวทนานถวายแก่เทวดา ให้มารับของพลีกรรมนั้นๆ แล้วเป็นเสร็จพิธี

:: ดูหน้าต่อไป

สร้างโดย: 
นายสุรพงษ์ จ๋าก๋าง

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 1 คน และ ผู้เยี่ยมชม 90 คน กำลังออนไลน์

รายชื่อสมาชิกที่ออนไลน์

  • ssspoonsak